اما پسران امير المؤمنين ، به روايت اكثر و اشهر ، پانزده نفر بودند بدين تفصيل : حسن و حسين و محسن پسران فاطمه زهرا ، سلام اللّه عليها . عبد اللّه و عثمان و عباس و جعفر [ كه ] از امّ البنين متولّد شده بودند و در كربلا شهيد گشتند . عبيد اللّه و ابو بكر كه مادر ايشان ليلا بود و ايشان نيز در كربلا به عزّ شهادت فايز شدند . « 1 » يحيى و عون كه مادر ايشان أسماء بنت عميس بود . محمّد و اكبر ، كه به محمّد [ 84 ب ] حنفيه اشتهار يافته از خولة تولّد نمود . عمر الاكبر از ام حبيبه در وجود آمد . محمّد الاوسط به روايت مستقصى مادرش امامه بود و محمّد اصغر به قول صاحب مقصد اقصى از امّ ولد تولّد نمود . به اتّفاق جمهور مورّخين از پنج پسر حضرت ولايت منقبت نسل باقى ماند ؛ حسن و حسين و محمّد حنفيه و عمر ، « 2 » رضى اللّه عنهم . « 3 » امّا دختران شاه ولايت هفده تن بودند ، به اين ترتيب : زينب الكبرى و امّ كلثوم الكبرى كه دختران فاطمهء زهرا ، عليها السّلام ، بودند . رقيّه بنت ام حبيبه و ام الحسين و رملة الكبرى كه از ام سعيد تولّد نموده بودند . و ما در ساير دختران شاه ولايت از كتبى كه در وقت تحرير در نظر بود به وضوح نپيوست . امّا اسامى ايشان اين است : امّ هانى ، ميمونه ، ام كلثوم ، صغرى ، زينب الصغرى ، امامه ، خديجه ، ام الكرام ، امّ سلمه ، جمانّه ، « 4 » نفيسه ، ام جعفر . به روايت صاحب كشف الغمّه محسن ، « 5 » بعد از وفات سيد كاينات و قبل از انقضاء مدّت حمل ، از فاطمهء زهرا ، عليها السّلام ، ساقط شد . ايضا در كشف الغمه مسطور است كه بعد از شهادت شاه ولايت على ، عليه السّلام ، چهارم نفر از ازواج آن حضرت زنده بودند : امامه بنت ابى العاص ، ليلى بنت مسعود التميميه ، اسماء بنت عميس الخثعميه ، امّ البنين . و به قول بعضى از مورّخين اولاد ذكور امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، چهارده نفر بودند و اولاد اثاث نوزده . و روايتى آنكه عدد بنات شاه ولايت از هيجده تجاوز ننموده . و در اين باب اقوال ديگر وارد گشته كه تفصيل آن موجب تطويل است . « 6 » ذكر خلافت امام حسن ، عليه السّلام به اتّفاق جمهور مورّخين چون در سال سىام از رحلت خير البشر ، عليه التّحيّة من الملك الاكبر ، امير المؤمنين على به جوار رحمت حقّ پيوست امام حسن به منبر برآمده گفت : اى مردمان ! امشب از ميان شما مردى بيرون رفت كه متقدّمان مثل او نديده‌اند و متأخّران مانند او

--> ( 1 ) . و گفته شده است عبيد اللّه را مختار ثقفى كشته است ؛ - پيشين ، ص 258 . ( 2 ) . اين عمر هشتاد و پنج سال زندگى كرد و نيمى از ميراث على ( ع ) در تصرّف او بود و در ينبع درگذشت ؛ - پيشين . ( 3 ) . هرچند پيشتر گفته شد « پنج پسر » ، تنها از چهار تن ياد مىشود . - و . ( 4 ) . هرسه نسخه : حمامه . به قياس نهاية الارب ( ج 5 ، ص 258 ) تصحيح شد . ( 5 ) . در مورد اين كودك ؛ - ارشاد ، ص 168 ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 213 . ( 6 ) . در منابع شيعه شمار فرزندان على ( ع ) بيست و هفت يا بيست و هشت تن ذكر شده است ؛ - ارشاد ، ج 1 ، ص 355 .